Kütahya Orman Bölge Müdürlüğü Censiyan Bitkisini Koruma Altına Aldı

Kütahya Orman Bölge Müdürlüğü Censiyan Bitkisini Koruma Altına Aldı.

08 Ocak 2013 Salı 07:58
Kütahya Orman Bölge Müdürlüğü Censiyan Bitkisini Koruma Altına Aldı
banner89

Kütahya Orman Bölge Müdürlüğü Censiyan Bitkisini Koruma Altına Aldı.
Efsane Bitki Censiyan Artık Yok Olmayacak !

Dünyada ve Türkiye’de nesli tehdit altında olan Censiyan (Gentianalutea L.) Kütahya’da koruma altında.

Önceki yıllarda hatalı ve aşırı toplanması sebebiyle yok olma tehlikesi ile karşı karşıya olan Censiyanbitkisinin olgunlaşan tohumları 2012 yılı içerisinde Kütahya’da toplanmış,zayıf olan sahalara uzmanların görüşleri doğrultusunda ekimi yapılmıştır.

Censiyan (GentianaLutea L.) 87 cins ve yaklaşık 1650 türü olan Censiyangiller (Gentianaceae) familyasının bir türüdür. Bu familyadaki Gentiana cinsine ait alt tür sayısı 360 kadardır. Ülkemizde ise 7 cins ve 26 türü bulunmaktadır. Halk arasında küşat, cimtiyendefneyezit, kanteronu kebir, sarı ot, sarı kök ve acı kök olarak bilinmektedir.

Bitkinin cins adı olan Gentiana MÖ. 180-167 yıllarında şimdiki Dalmaçya ve Arnavutluk topraklarında hüküm sürmüş olan İlrya Medeniyetinin Kralı Gentius’dan gelmektedir. Kral Gentius bu bitkinin tedavi edici özellikler taşıdığını bulmuş ve kullanmıştır. Bu sebeple bitki kâşifi olan kralın adı ile anılmıştır. 2200 yıldır insanlık tarafından bilinen bir bitkidir.

Çok yıllık bir bitki olan Censiyan 80-150 cm boyunda otsu bir bitkidir. Temmuz-Ağustos aylarında açan çiçekleri sarı renkte olup uzunca bir sap üzerinde ve yaklaşık olarak gövdenin yarısından yukarıda bulunan yaprakların koltuğunda 6-15 tanelik çiçek demetleri oluştururlar. Gövdenin alt kısmındaki yapraklar kısa ve geniş saplı, üstteki yapraklar ise sapsız ve karşılıklı diziliştedir.

Censiyanın bilinen veya Halk arasında kullanılan tıbbi özellikleri;
İştah açıcı ve sindirim kolaylaştırıcı, 
Ağrı kesici, bedeni güçlendirici, 
Antidepresan, 
Kan yapıcı, 
Ateş düşürücü, 
Hazımsızlık, 
Yara iyileştirici gibi etkisi olduğu kabul görmektedir.

Dünyada ve Türkiye’de nesli tehdit altında olan Censiyan (Gentianalutea L.) bitkisi; ülkemizde dar alanlarda yetişen ve yetişme alanlarında uzun yıllar önce bol miktarda bulunan bir tür idi. 

Yapısındaki etken maddeler bitkiye ilaç ve içecek imalatı sanayide geniş kullanım alanı sağlamış, 1980 li yıllarda hatalı ve aşırı toplanması sebebiyle censiyan bitkisi yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır. Bu olumsuz gelişme 1987-1988 yılları arasında yapılan ve aralarında censiyanın da bulunduğu 388 bitkinin ele alındığı envanter sırasında tespit edilerek; Radar ve Acısu da koruma altına alınmıştır.

Censiyanın Toplanması Ve İhracatı Yasak

Censiyanın toplanması ve ihracatı yasaklanmış, 1999 yılından itibaren “Censiyanın yerinde korunması, yetiştirilmesi, kimyasal analizleri ve ekonomik önemi” konulu projeli çalışma yürütülmüştür. 2008 yılında İç Anadolu Ormancılık Araştırma Enstitüsü yayınları Teknik bülten No - 292 olarak ara sonuç raporu yayınlanan çalışma devam etmektedir. 

Türkiye’de;
Bursa-Uludağ, 
Ödemiş-Bozdağ ve 
Kütahya Merkez-Radar, 
Domaniç-Acısu,Domuzkertiği, Darıtepe ve Üçtepeler mevkilerinde yetişen Censiyan İlimizdeki varlığı itibariyle en iyi durumdaki yerlerdendir.

ODÜH Daire Başkanlığı ve İç Anadolu Araştırma Müdürlüğü uzmanlarının (A.SerminÖzer ve Ragıp Akdemir) 02-03 Ekim 2012 tarihlerinde Kütahya merkez Radar mevkiinde Censiyan sahalarında inceleme yapıp izleme – takip noktalarıyla ilgili doneleri almışlardır. Sahadaki mevcut Censiyan varlığının tespitine ilişkin yapılacak envanter çalışmasıyla ilgili değerlendirme ve örnek alan metodu değerlendirmiştir.


Ekim Çalışmaları ile Efsane Bitki Censiyan Artık Yok Olmayacak !

2012 yılı içerisinde olgunlaşan Censiyan tohumları zayıf olan sahalara uzmanların görüşleri doğrultusunda ekimi için toplanmıştır.

Bu maksatla Eylül ayı içerisinde olgunlaşan tohumlar;  18-19 Eylül’de bitkinin (tohum kapsülleri kurumuş gövde üzerine sıkıca tesbitli olduğundan) üst kısımları tohumları ile birlikte kesilerek çuvallara alınmıştır. Bilahare serilerek tam kurumaya alınan bitki, üzerindeki tohum kapsüllerinin kırılarak çıkarılan tohumları elenmek suretiyle çöplerinden ayrılmıştır. Toplam 60 çuval olarak toplanan bitki gövdelerinden yaklaşık 30 kg. tohum çıkarılabilmiştir.

Elde edilen tohumlar Radar mevkiindeki bitki yetiştirme potansiyeli olan sahalara Kasım ayı içerisinde; açık alanlarda 3-5 cm derinliğinde çizgi şeklinde işlenen yerlere ekilerek üstü 1-2 mm. Ölü örtü tabakası ile kapatılmıştır. % 95’ e yakın bir alan ise sabin ardıcı ile kaplı olduğu, bu alanlarda ise ardıç dallarının altları çapalarla işlenerek tohum ekilmiş üzeri ölü örtü ile kapatılmıştır. Bu sahalarda ardıcın   siperleme yaparak censiyan için elzem olduğu  düşünülmektedir.

Çimlenme engeli olan Censiyan’ın ileri yıllarda daha teknik ve entansif çalışmalarla sahalarını geliştirmeve rehabilitesine devam edilecektir. 





 

banner178
Son Güncelleme: 09.01.2013 08:09
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.